Miesiąc: grudzień 2023

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał dzisiaj kolejny korzystny wyrok dla tzw. frankowiczów – w sprawie C-28/22. W treści odpowiedzi na zadane przez Sąd Okręgowy w Warszawie pytania prejudycjalne, TSUE poruszył dwie istotne kwestie, mając na względzie treść dyrektywy 93/13.

Wykładnia prawa krajowego nie może prowadzić do uznania, że bieg terminu przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału kredytu wypłaconego w wykonaniu umowy kredytu CHF zawierającej klauzule abuzywne rozpoczyna się z chwilą, gdy umowa stała się „trwale bezskuteczna”. W praktyce oznacza to, że termin przedawnienia roszczeń banku o zwrot kapitału rozpocznie się w momencie, w którym kredytobiorca złoży reklamację, ewentualnie pozew. Co istotne, konieczne jest wskazanie, że zawarta umowa kredytu CHF może być nieważna. Zatem bank, od momentu złożenia któregokolwiek z ww. pism będzie miał 3 lata na to, aby wystąpić przeciwko kredytobiorcy z roszczeniem o zwrot kapitału. W innym wypadku, jego roszczenie przedawni się, a po uprawomocnieniu się wyroku unieważniającego kredyt CHF nie zostanie mu zwrócona jakakolwiek kwota z tego tytułu.

TSUE wskazuje, że podniesienie zarzutu zatrzymania przez banki nie wstrzymuje możliwości naliczenia odsetek należnych kredytobiorcom. Należy zaznaczyć, że odsetki naliczane są od dnia złożenia reklamacji wraz z wezwaniem do zapłaty, względnie od dnia doręczenia pozwu bankowi, aż do dnia zapłaty. W praktyce podniesienie zarzutu zatrzymania przez banki będzie bezskuteczne.

Dzisiejszy wyrok TSUE daje frankowiczom nadzieję na szybsze zakończenie postępowań sądowych oraz sprawniejsze rozliczenie należności z bankami po uprawomocnieniu się wyroku ustalającego nieważność kredytu waloryzowanego kursem CHF. Należy zaznaczyć, że przedstawione w wyroku rozwiązania można uznać za korzystne dla frankowiczów zarówno pod względem czasu trwania postępowań, jak również pod względem finansowym.

Autorem niniejszego artykułu jest aplikant radcowski Aleksandra Szymoniak.

W artykule z dnia 15 listopada 2023 r. omówiona została kwestia odrzucenia i przyjęcia spadku. Udział w postępowaniu spadkowym osoby, która skutecznie odrzuci spadek, kończy się na tym właśnie etapie. Niewątpliwie musi ona podjąć dalsze działania w przypadku, jeżeli ma małoletnie dzieci i konieczne staje się odrzucenie spadku w ich imieniu, niemniej jest to odrębna kwestia, która została poruszona w artykule z dnia 10 listopada 2023 r.

W niniejszym artykule zajmiemy się jednak tym, co dzieje się po przyjęciu spadku lub upływie terminu na odrzucenie spadku, czyli po upływie sześciu miesięcy od otwarcia spadku. Otóż na wniosek osoby mającej w tym interes, sąd stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Oznacza to, że uprawnionymi do zainicjowania postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku są nie tylko spadkobiercy, lecz przykładowo wierzyciele potencjalnego spadkobiercy, wykonawca testamentu, kurator spadku, wierzyciele spadkodawcy czy też dłużnicy spadkodawcy.

Celem zainicjowania postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku konieczne jest złożenie stosownego wniosku do sądu spadku, czyli sądu ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy, a jeżeli jego miejsca zwykłego pobytu w Polsce nie da się ustalić, sądu miejsca, w którym znajduje się majątek spadkowy lub jego część. W braku powyższych podstaw sądem spadku jest sąd rejonowy dla m.st. Warszawy. Do wyżej wspomnianego wniosku powinny zostać załączone co najmniej odpisy: aktu zgonu spadkodawcy i odpowiednio odpisy aktów urodzenia lub małżeństwa uczestników postępowania, a także testament, o ile został taki sporządzony przez spadkodawcę.

Zgodnie z treścią art. 669 Kodeksu postępowania cywilnego sąd spadku wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po przeprowadzeniu rozprawy, na którą wzywa wnioskodawcę oraz osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy testamentowi i jako spadkobiercy ustawowi zgodnie z kolejnością dziedziczenia. Spośród spadkobierców ustawowych wzywa się małżonka, zstępnych, osoby pozostające w stosunku przysposobienia, rodziców i rodzeństwo. Pozostałych spadkobierców ustawowych wzywa się, jeżeli są sądowi znani.

W przypadku, gdy spadkodawca pozostawił testament, sąd spadku w pierwszej kolejności otwiera i ogłasza testament.

Z pozoru postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku może się wydawać mało skomplikowane, jednocześnie na każdym jego etapie mogą się pojawić nieprzewidywane wcześniej trudności. Dotyczyć to może chociażby ustalenia kręgu spadkobierców ustawowych, w szczególności gdy od śmierci spadkodawcy minęło już wiele lat. Może zostać ujawniony testament, o którym większość uczestników nie miała wcześniej wiedzy. Z tych względów każda sprawa spadkowa wymaga indywidualnej i dogłębnej analizy.

Zwykle w przypadkach gdy nie ma wątpliwości co do kręgu spadkobierców możliwe jest sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia przed notariuszem. Wymagana jest wówczas obecność wszystkich osób zainteresowanych, czyli mogących wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi, a także osób, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne. Art. 95a Ustawy prawo o notariacie stanowi, że notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia ustawowego lub testamentowego, z wyłączeniem dziedziczenia na podstawie testamentów szczególnych. Zgodnie z art. 95e § 1 tejże ustawy notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia, jeżeli nie ma wątpliwości co do istnienia jurysdykcji krajowej, treści właściwego prawa obcego, osoby spadkobiercy i wysokości udziałów w spadku, a w przypadku, gdy spadkodawca uczynił zapis windykacyjny – także co do osoby, na której rzecz spadkodawca uczynił zapis windykacyjny, i przedmiotu zapisu.

Rozporządzeniem 650/2012 z dnia 4 lipca 2012 roku w sprawie jurysdykcji, prawa właściwego, uznawania i wykonywania orzeczeń, przyjmowania i wykonywania dokumentów urzędowych dotyczących dziedziczenia oraz w sprawie ustanowienia europejskiego poświadczenia spadkowego zostało wprowadzone europejskie poświadczenie spadkowe. Aktualnie funkcjonuje ono w polskim porządku prawnym obok stwierdzenia nabycia spadku i aktu poświadczenia dziedziczenia. Europejskie poświadczenie spadkowe ma charakter dowodowy. Zgodnie z art. 63 ust. 1 wyżej wspomnianego Rozporządzenia jest ono przeznaczone do wykorzystywania przez spadkobierców, zapisobierców mających bezpośrednie prawo do spadku oraz wykonawców testamentów lub zarządców spadku, którzy potrzebują wykazać w innym państwie członkowskim swój status lub wykonać, odpowiednio, swoje prawa jako spadkobiercy lub zapisobiercy, lub swoje uprawnienia jako wykonawcy testamentów lub zarządcy spadku. Zasadność złożenia wniosku o wydanie europejskiego poświadczenia spadkowego będzie aktualizowała się zatem przede wszystkim w sprawach spadkowych o charakterze transgranicznym. Warto wspomnieć w tym miejscu, że poza wspomnianym już Rozporządzeniem dalsze regulacje dotyczące europejskiego poświadczenia spadkowego zawiera również polski Kodeks postępowania cywilnego.

Pamiętać należy, że wyżej wspomniane Rozporządzenie znajduje zastosowanie w sprawach spadkowych po osobach zmarłych w dniu 17 sierpnia 2015 r. i po tej dacie.

BD Kancelaria Radców Prawnych i Adwokatów Barcz – Domańska posiada szerokie doświadczenie w prowadzeniu spraw spadkowych, na każdym etapie postępowania. Wspiera i reprezentuje Klientów również podczas czynności dokonywanych przed notariuszem, a w sprawach o charakterze transgranicznym współpracuje z renomowanymi kancelariami poza granicami Polski. W razie jakichkolwiek pytań zachęcamy do kontaktu mailowego i telefonicznego z Kancelarią.

Autorem niniejszego artykułu jest adwokat Katarzyna Dakowska.

W dniu dzisiejszym – 7 grudnia 2023 r. – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie C-140/22, który po raz kolejny okazał się korzystny dla Frankowiczów. Wyrok jest o tyle przełomowy, że ujednolici kwestie, które dotychczas pozostawały sporne w polskim orzecznictwie.

Odpowiadając na pytania Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie TSUE orzekł, że sprzeczne z dyrektywą 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich jest:

uzależnienie możliwości dochodzenia przez konsumenta praw wynikających z ww. dyrektywy od złożenia przez niego oświadczenia na rozprawie, że domaga się stwierdzenia nieważności umowy i jest świadomy skutków z takiego stwierdzenia wypływających,

pomniejszanie dochodzonych przez kredytobiorców roszczeń o równowartość odsetek, które bank by zarobił, gdyby umowa kredytu pozostała w mocy.

W praktyce oznacza to, że odsetki należne kredytobiorcom winny być naliczane od dnia wskazanego w doręczonym bankowi przedsądowym wezwaniu do zapłaty, a nie od daty późniejszej (oddalonej niejednokrotnie o wiele miesięcy), tj. daty rozprawy, na której konsument złoży stosowne oświadczenie w przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności umowy. TSUE wskazał bowiem, że skutek niezwiązania kredytobiorcy nieuczciwymi warunkami umownymi nie może być uzależniony od spełnienia dodatkowych przesłanek przewidzianych w prawie krajowym lub orzecznictwie, a przeciwna interpretacja mogłaby podważyć odstraszający skutek dyrektywy, zachęcając banki do nieuznawania przedsądowych wezwań konsumentów.

TSUE wskazał ponadto, że bank nie ma prawa żądać od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza żądanie zwrotu udostępnionego kapitału kredytu oraz ustawowych odsetek za zwłokę liczonych od dnia wezwania kredytobiorcy do zapłaty – o ile takie wezwanie zostało wystosowane.

W dzisiejszym wyroku TSUE nie wypowiedział się jednak na temat wszystkich przedstawionych przez Sąd Rejonowy w Warszawie wątpliwości, w tym nie udzielił jednoznacznej odpowiedzi co do terminu przedawnienia roszczeń banków o zwrot udostępnionego kapitału kredytu. Z odpowiedzi na pierwsze pytanie można jednak wywnioskować, że TSUE nie dopuszcza możliwości liczenia terminu przedawnienia roszczenia banku dopiero od momentu złożenia przez kredytobiorcę oświadczenia na rozprawie. Może to w praktyce oznaczać, że w wielu przypadkach bank nie będzie już mógł dochodzić od kredytobiorcy zwrotu udostępnionego kapitału kredytu. Oczekuje się, że TSUE zajmie bardziej szczegółowe stanowisko w tej kwestii w dniu 14 grudnia 2023 r.

Autorem artykułu jest aplikant adwokacki Paulina Urbanowicz.

Kontakt z Kancelarią możliwy jest przez Facebook’a lub:

: +48 91 484 29 35

: kancelaria@radcaprawny-bd.pl

#TSUE #kredytfrankowy #frankowicze #kredyt #kredythipoteczny #adwokat #radcaprawny

W dniu 22 maja 2023 r. weszła w życie ustawa o fundacji rodzinnej, którą wprowadzono do polskiego porządku prawnego nową instytucję mającą na celu konsolidację majątku w jednym podmiocie sukcesyjnym, zabezpieczenie procesu sukcesji na pokolenia oraz przewidującą szereg preferencji podatkowych umożliwiających jego kumulowanie.

Fundacja rodzinna jest osobą prawną utworzoną w celu gromadzenia mienia, zarządzania nim w interesie beneficjentów oraz spełniania świadczeń na rzecz beneficjentów. Dedykowana jest przede wszystkim dla osób fizycznych, które chcą zabezpieczyć na przyszłość oraz kumulować swoje aktywa majątkowe.

Zalety założenia fundacji rodzinnej:

• zabezpieczenie procesu sukcesji majątku na pokolenia;
• zapewnienie efektywnego zarządzania majątkiem i jego pomnażanie;
• zabezpieczenie finansowe członków rodziny i innych bliskich fundatorowi osób;
• skupienie majątku w jednym podmiocie i jego ochrona;
• zabezpieczenie przed podziałem udziałów bądź akcji pomiędzy wszystkich spadkobierców.

Wymogi założenia fundacji rodzinnej

Fundator:

• składa oświadczenie o ustanowieniu fundacji rodzinnej przed notariuszem w akcie założycielskim albo w testamencie;
• sporządza w akcie notarialnym statut zawierający reguły działania fundacji rodzinnej;
• sporządza spis mienia;
• ustanawia organy fundacji rodzinnej wymagane przez ustawę lub statut;
• przekazuje majątek do fundacji rodzinnej o wartości co najmniej 100.000 zł;
• zgłasza fundację rodzinną do rejestru fundacji rodzinnych prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim.

Kto może zostać fundatorem?

Fundatorem może być osoba fizyczna mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Fundacja rodzinna może być założona przez kilku fundatorów, w sytuacji gdy ustanawiana jest w akcie założycielskim. W przypadku ustanawiania jej w testamencie fundator może być tylko jeden. 

Kto może być beneficjentem?

Beneficjentem jest podmiot, w interesie którego fundacja rodzinna zarządza majątkiem lub na rzecz którego spełnia świadczenia. Beneficjentem może być sam fundator, osoba fizyczna lub organizacja pozarządowa, prowadząca działalność pożytku publicznego.

Zalety założenia fundacji rodzinnej na gruncie podatkowym

Jak wskazano powyżej – z założenia fundacji rodzinnej płynie wiele zalet, w tym również na gruncie podatkowym. Przede wszystkim wniesienie składników majątkowych do fundacji rodzinnej zarówno przez fundatora, jak i przez inne osoby, nie powoduje powstania obowiązku podatkowego. Tym samym założenie fundacji rodzinnej oraz przekazanie do niej majątku nie jest opodatkowane (brak PCC i CIT w tym zakresie), niezależnie od tego czy wkład ma charakter pieniężny, czy niepieniężny.

Kolejną zaletą fundacji rodzinnej jest to, że opodatkowanie następuje dopiero w momencie wypłaty świadczenia na rzecz beneficjenta lub zwrotu mienia po likwidacji fundacji, a stawka opodatkowania CIT wynosi 15% (brak jest możliwości odliczenia kosztów uzyskania przychodów i amortyzacji). Nadto wypłaty z fundacji rodzinnej nie podlegają daninie solidarnościowej (podatek dla najbogatszych) oraz składkom zdrowotnym i ubezpieczeniowym.

Beneficjenci będący osobami fizycznymi, jako podatnicy PIT, są zwolnieni z podatku, jeśli należą do najbliższej rodziny. Chodzi tu o fundatora oraz jego małżonka, wstępnych, zstępnych, rodzeństwo, pasierbów, ojczyma lub macochę (tzw. zerowa grupa podatkowa w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn).

Osoby zaliczane do I lub II grupy podatkowej w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn zapłacą 10% PIT. Oso­by spo­za te­go krę­gu w przy­pad­ku uzyska­nia świad­cze­nia od fun­da­cji ro­dzin­nej za­pła­cą 15% PIT od war­to­ści otrzy­ma­ne­go świad­cze­nia.  

Prowadzenie działalności gospodarczej przez fundację rodzinną

Fundacja rodzinna może prowadzić działalność gospodarczą. Osiąganie dochodów z działalności gospodarczej wymienionej w ustawie (m.in. zbywanie mienia, najem, dzierżawa, przystępowanie do spółek handlowych, funduszy inwestycyjnych, nabywanie i zbywanie papierów wartościowych, udzielanie pożyczek, przy spełnieniu warunków wskazanych w ustawie o fundacji rodzinnej) nie powoduje konieczności zapłaty podatku dochodowego (natomiast w zakresie VAT fundacja rodzinna jest jednak takim samym podatnikiem, jak np. spółka). Obowiązek podatkowy fundacji rodzinnej powstaje:

1. W przypadku osiągania przychodów z działalności gospodarczej innej niż dopuszczona przez ustawę – w takim wypadku fundacja będzie zobowiązana do zapłaty podatku dochodowego w wysokości 25% podstawy opodatkowania; 
2. W przypadku wypłaty świadczeń na rzecz beneficjentów (15%). 

Fundacja rodzinna a podział majątku

W przypadku wniesienia majątku do fundacji rodzinnej nie otrzymuje się żadnych ekwiwalentów, które w przypadku ewentualnego podziału majątku między małżonkami mogłyby podlegać temu podziałowi. Jest to związane z tym, że majątek fundacji rodzinnej jest tzw. majątkiem bezudziałowym – w chwili jego wniesienia do fundacji przestaje być on majątkiem poszczególnych osób i niemożliwym jest im jego zwrócenie.  

Fundacja rodzinna a zachowek

Roszczenia z zachowku można kierować nie tylko względem spadkobierców, lecz także względem fundacji rodzinnej oraz względem osób, które otrzymały mienie w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej doliczone do spadku.

Nowe przepisy przewidują jednak, że przy obliczaniu zachowku do spadku nie dolicza się wniesionego funduszu założycielskiego fundacji rodzinnej oraz mienia otrzymanego przez osoby niebędące spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku w związku z rozwiązaniem fundacji rodzinnej – wniesionego oraz otrzymanego przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku.

Osoba uprawniona będzie mogła zrzec się prawa do zachowku. Możliwe jest też rozłożenie zachowku na raty, odroczenie terminów jego płatności, a nawet – w uzasadnionych przypadkach – jego obniżenie.

Kancelaria prowadzi wsparcie prawne dla Klientów zamierzających założyć i prowadzić fundację rodzinną. Współpracujemy w tym zakresie z doradcami podatkowymi, co pozwala na wszechstronne rozważenie również korzyści podatkowych wynikających z założenia fundacji – należy bowiem pamiętać, że każda sprawa jest inna.